(TBMM) – CHP’li Ümit Özlale, DEM Partili Adalet Kaya ve CHP’li Cevdet Akay, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Merkez Bankası sunumu sonrası yaptıkları konuşmalarda enflasyon, para politikası, yapısal reform eksikliği ve ekonomik göstergelere ilişkin eleştirilerini dile getirdi. İstikrar programını ‘yanlış bir program’ olarak niteleyen Özlale, “İstikrar programı yanlış bir program. Yapısal reformları içermiyor, iletişimde hatalar var, dövizde kırılganlık yaratıyor, dezenflasyon süresi çok uzun ve çok maliyetli bir program. Bu istikrar programının 3 sene sonunda gerçekten savunulacak bir tarafı yok” diye konuştu.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş Başkanlığında toplandı. Komisyon toplantısında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan milletvekillerine sunum yaptı.
Sunumun ardından komisyon üyeleri CHP İzmir Milletvekili Ümit Özlale, DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya ile CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay söz aldı.
Özlale, “Dünyada enflasyonu düşürmek isteyip de düşüremeyen tek bir ülke yok. Yeter ki doğru bir istikrar programı izlensin ve ben şu izlenen istikrar programını, yani Merkez Bankası ile Hazine ve Maliye Bakanlığının tam ortasında olan bu istikrar programını beş sebepten dolayı eleştireceğim. Enflasyon da bu yüzden düşmüyor” dedi.
“Çok ciddi yapısal reformlar atılması gerekirken atılmadı”
Yapısal reformların eksikliğine dikkat çeken Özlale, “Çok ciddi yapısal reformlar atılması gerekirken atılmadı. İşte gıdada böyle, barınmada böyle, enerjide böyle. Bugün ilk üretici ile son tüketici arasındaki fiyat farkının bu kadar yüksek olmasının sebebini ne para politikasıyla açıklayabilirsiniz ne maliye politikasıyla. Direkt olarak o üretim zincirindeki oligopolistik yapının kırılması lazım. Bunu kırmadığınız sürece ne kadar iyi bir para politikası izlerseniz izleyin vatandaşın karşılaştığı enflasyon yüksek olacaktır” diye konuştu.
“Sizin enflasyonu düşüreceğinize ikna etmeniz gereken kesim hane halkı”
Verimlilik ve bütçe politikalarına değinen Özlale, “Verimlilik problemi dünyada sizin enflasyon ve işsizliği aynı anda düşürmenizin tek yolu verimliliği sağlamakken, 2026 içerisinde verimlilik artırıcı programlara daha az bütçe ayrılıyor. O yüzden de para politikası bir yerden sonra enflasyonu düşürmek için değil, rezervleri tamir etme aracına dönüşüyor” ifadelerini kullandı. İletişim politikasını eleştiren Özlale, “Eğer sizler hane halkını, vatandaşı enflasyonun düşeceğine ikna ederseniz enflasyon düşer. Herkes enflasyonun düşeceğine inanırsa düşer. Oysa sizin enflasyonu düşüreceğinize ikna etmeniz gereken kesim hane halkı. Piyasa katılımcıları anketiyle hane halkı beklenti anketi arasındaki farkın bu kadar büyük olmasının sebebi de bu” dedi.
Kur politikasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Özlale, “Kuru sabitleme üzerinden çok eski ve çok riskli bir istikrar programı izliyorsunuz. O yüzden bugün döviz açık pozisyonumuz 200 milyar doların üzerinde. Kur biraz yukarı çıkmaya başlasa bütün makro ekonomik dengeler alt üst olur” diye konuştu.
“3 seneden beri sanayi üretimi yerinde sayılıyor”
Dezenflasyon sürecine ilişkin de konuşan Özlale, “Dezenflasyon süresi bu kadar uzun olursa günün sonunda fiyat seviyesindeki istikrar sağlanmıyor. Yüzde 60’tan yüzde 40’a düşmesi iyi bir şey değil. Bir malın fiyatı 100 lirayken 160 lira olmuş, onun üzerine bir de yüzde 40 artmış, yani 224 lira olmuş” dedi. Sanayi üretimi ve istihdama dikkat çeken Özlale, “Bakın 3 seneden beri sanayi üretimi yerinde sayılıyor. Sadece tekstil ve hazır giyimde istihdam kaybı 300 bini üzerinde. Ücretler yüksek olduğu için değil, izlediğiniz istikrar programı kötü olduğu için bu yaşanıyor” ifadelerini kullandı.
İstikrar programına yönelik eleştirilerini sürdüren Özlale, “İstikrar programı yanlış bir program. Yapısal reformları içermiyor, iletişimde hatalar var, dövizde kırılganlık yaratıyor, dezenflasyon süresi çok uzun ve çok maliyetli bir program. Hürmüz krizi ile beraber daha da ciddi bir artış olacak. Biz daha küresel şokun hiçbir tarafını görmedik. Haziranın sonunda başlayacak bu iş. Bu küresel şoklar karşısında para politikası ve maliye politikasının nasıl şekilleneceğini merak ediyoruz” diye konuştu. Özlale, “Bu istikrar programının 3 sene sonunda gerçekten savunulacak bir tarafı yok” diyerek konuşmasını tamamladı.
“TÜİK manipülatif bulduğumuz bir kurum”
DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Adalet Kaya ise TÜİK’in açıkladığı Nisan ayı tüketici enflasyonunu hatırlattı. Kaya, “Yüzde 4.18’lik bu oran iktidarın hedeflediğinin çok üzerinde. Üstelik TÜİK gibi verilerini manipülatif bulduğumuz bir kurum. Dolayısıyla enflasyon tahminlerinizin mevcut gerçeklikle uyumlu olmadığı bir kez daha ortaya çıktı” dedi.
Mevcut enflasyon tahminlerinin sahadaki fiyat artışlarıyla uyumsuz olduğunu belirten Kaya, “Resmi veriler ne söylerse söylesin yurttaşın yaşadığı ve hissettiği enflasyon çok daha yüksek. Gıda fiyatlarından kiraya, ulaşımdan temel tüketim ürünlerine kadar her alanda ciddi bir artış söz konusu. Bu koşullarda enflasyon beklentilerini yönetmenin bir güven meselesi olduğunu da görmek gerekiyor” diye konuştu. Merkez Bankası ile yurttaşın yaşadığı gerçeklik arasındaki farkın güveni zedelediğini ifade eden Kaya, “Merkez Bankası’nın öngörüleriyle yurttaşın yaşadığı gerçeklik arasındaki makas açıldıkça bu güven durumu zedeleniyor” dedi.
“Fütursuz kamu harcamalarının frenlenmesinin enflasyonun aşağı çekilmesinde etkili olacağını düşünüyorum”
CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay da enflasyon tahminlerinin tutmadığını hatırlatarak, “Enflasyon tahmininiz maalesef tutmuyor ve tutmayacak gibi de görünüyor. Yüzde 30’ların altına inmesi de mümkün görünmüyor” diye konuştu. Ücret politikalarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Akay, “Beklenen enflasyona göre ücretlerin baskılanması gerektiğini ifade ediyorsunuz. Ben bunu böyle düşünmüyorum. Fütursuz kamu harcamalarının frenlenmesinin enflasyonun aşağı çekilmesinde etkili olacağını düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
Merkez Bankası yöneticilerine yapılan ücret artışlarını da eleştiren Akay, “Bir taraftan dışarıda bunu söyleyip içeride kendi yönetici kadrolarınıza enflasyon oranlarının üstünde artışlar yaptığınız zaman adaletli bir davranış olmuyor” dedi. Kur korumalı mevduat ve faiz yüküne dikkat çeken Akay, “2 yılda merkezî yönetim bütçesinin faiz giderinin yüzde 76’sını bulan bir faiz ödemesinden bahsediyoruz; 105 milyar dolar civarında bir ödemeden” diye konuştu.
Kamu borcuna ilişkin verileri paylaşan Akay, “Kamunun iç ve dış borç miktarı 14,4 trilyon TL. Bu borcun vade sonuna kadar ödenecek faiz tutarı 11,4 trilyon. Bu çok ciddi bir rakam. Bu ülkenin bu faiz problemini çözmeden hiçbir şeyle baş etmesi mümkün değil. Enflasyonla da baş etmek çok zor. Enflasyon bir toplumun baş belası. Yoksulluk olduğu zaman insana her şeyi yaptırıyor maalesef” dedi. İktidar politikalarına da eleştiri yönelten Akay, “Bu bir aynı zamanda hükûmet politikasıdır. Bu enflasyonu indirmek zorundadır. Bahanelere sığınılmaması gerekir” diye konuştu.
